Pas njëzet vjetësh nga formulimi i parë në shkencat sociale të konceptit të Islamofobisë nga sociologë në Britaninë e Madhe, koncepti i Islamofobisë është ende i debatuar nga vetë fakti se afirmimi i saj do rezultonte në nevojën e ballafaqimeve të vështira rreth vlerave dhe politikave të vendeve europiane. Por teksa ne botën akademike janë shtuar programet studimore, raportet, e konferencat e studimit të Islamofobisë si formë racizmi dhe bigotrie që rezulton në diskriminim, tëhuajzim e shpesh edhe dhunë ndaj pakicave muslimane kryesisht në Perëndim, koncepti i Islamofobisë në vende nominalisht me shumicë muslimane është një koncept pothuaj aspak i studiuar.

Edhe një analist e gazetar musliman në Shqipëri, në një debat televiziv vitin e kaluar dedikuar Islamofobisë e konsideroi ‘non-sense’ idenë e Islamofobisë në një shoqëri me shumicë muslimane dhe e adresoi se egziston vetëm ndër disa analistë mediatikë. Ja vlen të ndalemi shkurtimisht ndoshta në këtë pohim, i cili  neglizhon lidhjen e politikës me median në Shqipëri e më gjerë në shoqëritë shqiptare në rajon. Më tej, deklarata e fundit e Ramës në Berlin, e cila nuk është e para e llojit të vet, bashkangjitur kjo deklaratave të ngjashme të Presidentit aktual, tregojnë se Islamofobia është shëndoshë e mirë në diskursin e politikanëve shqiptarë.

Me kolegun Elton Hatibi jemi përpjekur të dokumentojmë në raportin për Islamofobinë në Europë në vitin 2017, ku kemi shkruar raportin për Shqipërinë, apo edhe në raportin që kam shkruar në 2016, se politikat islamofobe identifikohen lehtësisht në programet arsimore por edhe në politikat ligjore, ku ndoshta rasti më flagrant është arrestimi i një numri besimtarësh muslimanë pa asnjë transparencë apo mbështetje ligjore, veprim që është përballur me heshtje nga publiku i gjerë por dhe nga vetë institucionet drejtuese të muslimanëve shqiptarë. Vetëm një prezencë e mirë-përhapur e Islamofobisë mundëson mbylljen e një xhamie simbol në kryeqytet si ajo e Ethem Beut për ‘arsye sigurie’, pa patur nevojë të përmendim se pas faljes së Bajramit në sheshin qendror të kryeqytetit, mediat e vendit u kthyen në platforma të hapura urrejtjeje ndaj muslimanëve.

Tjetërkund kam shkruar se Islamofobia është në thelb të identitetit politik të Shqipërisë post-komuniste, e megjithatë kjo nuk na shpjegon se pse gjendet Islamofobia në një vend me shumicë nominale muslimane. Por nëse kujtojmë se në thelb Islamofobia është formë racizmi dhe bigotrie, atëherë mundemi të mbështetemi në një literaturë të pasur studimore që tregon se grupe të margjinalizuara shpesh përqafojnë nocione dhe interpretime të grupeve dominante që drejtohen kundra vetes së tyre. Kjo është e rëndësishme të kuptohet në një kohë kur Islamofobia ka gjetur një shkallë të re normaliteti në klimën politike europiane me fuqizimin e partive të djathta dhe në përbërjen e kabinetit aktual amerikan.

Ndërkaq është e mirë-dokumentuar se Islamofobia në Perëndim është një industri që prodhon të ardhura të mira financiare dhe arritje politike. Në këtë klimë ndërkombëtare është më e kollajtë për të kuptuar se si në fakt grupe të caktuara muslimane – edhe mes shoqërive shqiptare në Ballkan – janë jo vetëm viktima por edhe përdorues të Islamofobisë. Para pak vitesh, kryesia e Komunitetit Musliman Shqiptar e drejtuar prej pasuesve të lëvizjes Gylen u gjend në konflikt me një grup besimtarësh në lidhje me një xhami në kryeqytet. Në betejën e tyre mediatike, ata furnizuan një sërë akuzash që kishin për qëllim haptazi t’i apelonin disa klisheve islamofobe shqiptare, si fjala vjen se grupi kundërshtues merr donacione arabe. Nuk jepej asnjë informacion shtesë, apo provë, apo nëse besohej se këto fonde të supozuara ishin në ndonjë mënyrë të paligjshme, sepse mjaftonte të flitej për ‘fonde arabe’ dhe ishte arritur qëllimi i dëshiruar i të shënuarit të grupit kundërshtar si i dyshimtë, mundësisht i rrezikshëm e ekstremist.

Në të njëjtën mënyrë lëvizja Gylen në Shqipëri ka qenë viktimë e Islamofobisë të ricikluar nga vetë muslimanë në media dhe portale, nën akuza aspak të provuara se po përpiqen të kapin shtetin shqiptar. Faktet nuk janë të rëndësishme, pasi të tilla pretendime e të tilla akuza lëshohen në një hapësirë publike të përgatitur për të pranuar narrativa të tilla për muslimanët, dhe ata muslimanë që i riciklojnë në këto raste thjesht përpiqen të përfitojnë nga një klimë e informuar nga Islamofobia.

Në mes të mohimit të vetë egzistencës së Islamofobisë në Shqipëri nga shumica e opinion-bërësve, ka edhe një apati muslimane në dokumentimin dhe edukimin e publikut rreth pasojave shoqërore të prezencës së Islamofobisë në politikë, media, sistem gjyqësor, punësim e sistemin arsimor. Besoj se ka disa arsye për këtë apati. Komuniteti Musliman Shqiptar nuk ka as vullnetin, as kapitalin për një veprimtari të tillë e mbi të gjitha është formësuar në vitet e tranzicionit jo si institucion përfaqsues por kontrolli. Që në fillimet e veta, shoqëria civile e mirëfinancuar e muslimanëve, nuk ka pasur vizionin për këtë lloj aktivizmi, dhe qartazi, mund të spekullohet, nuk ndjen të njëjtat presione në terren sikur muslimanët e thjeshtë. Entitetet e mësipërme janë bërë pjesë e dekorit fetar shqiptar larg vetë arsyes së egzistencës së shoqërisë civile që buron nga një bashkësi e caktuar.

Një tjetër arsye, besoj, ka të bëjë me një kahje ideologjike të përqafuar nga disa prej zërave më të artikuluar të bashkësisë muslimane. Kjo kahje politike e djathtë, e cila shpesh pretendon rrobën e tradicionalizmit, është shpesh – në mënyrë absurde mund të thotë dikush – e informuar dhe e frymëzuar nga ideologë anti-muslimanë që formulojnë qëndrimet dhe politika globale të një të djathte me përngjasim shqetësues me fashizmin. Të tilla kahje janë më të investuara në ideologji se sa me interesin publik të bashkësisë në të cilën aderojnë (maslaha).  Nuk është e habitshme, pra, që debatet për paradat e LGBT-së kanë më prominencë mes tyre sesa Islamofobia. Për më tepër, në diskursin global, kauza e rezistencës kundra Islamofobisë është pjesë e një kauze progresiste dhe si e tillë nuk ka se si mos shihet me dyshim, në mos tërësisht të deligjitimohet nga korente të tilla ideologjike të djathta.

Bashkësia muslimane shqiptare ka treguar se nuk ka as vullnetin e as resurset intelektuale për një debat mbi mungesën e përfaqsimit, apo për këtë kontradiktë ideologjike – e ndoshta as për ta identifikuar atë. Që të jem deri në fund i qartë, nuk besoj në një zgjedhje të pa-kusht: ose me konservatorizmin e informuar nga e djathta perëndimore, ose me axhendën progresive në injorim të parimeve fetare të bashkësisë muslimane. Liderë muslimanë në Perëndim kanë treguar se me përpjekje të sinqerta intelektuale dhe ankorim të thellë në traditën etike dhe spirituale islame, ka pozicione që i qendrojnë besnikë principeve të tyre etike teksa afirmojnë respektin për diversitetin shoqëror.  Imami nga Texas, Omar Suleiman, është vetëm një shembull në këtë drejtim. Në të kundërt, përqafimi i një axhende të djathtë ideologjike do vazhdojë të përsërisë klishetë për besnikëri ndaj lirisë, familjes e Zotit duke injoruar presionin e Islamofobisë që sipas gjithë gjasave do shtohet ndaj familjeve muslimane, atyre me jetë të përditshme larg kahjeve ideologjike, ndaj lirisë për të jetuar fenë në mënyrë që u jep kuptim jetës së tyre dhe marrëdhënies së tyre me Zotin. Ndërkohë, në formën e tyre aktuale, vetë Komuniteti Musliman, apo shoqatat e shumta muslimane, vështirë ta shohin adresimin e Islamofobisë si një kauzë që meriton vëmendje e përpjekje serioze.

Artikulli është publikuar më parë te e-zani.org

Besnik Sinani
Ndiqeni!

Besnik Sinani

Autori ka studiuar Religjionin dhe Historinë e Lindjes së Mesme në Universitetin e New Yorkut. Është bashkautor i volumit 'Shariah in the West', botuar nga universiti Leiden në Hollandë.
Besnik Sinani
Ndiqeni!

ASNJË KOMENT

NA THUAJ EDHE TI MENDIMIN TËND!