Besnik SinaniNga Besnik Sinani

Pak muaj më parë, në qytetin e Xhedas në Arabinë Saudite, u ftova nga miq në shtëpinë e Sejid Abdullah Fadak, ndoshta figurës më të njohur në publik në Arabinë Saudite si përfaqsues i Sufizmit. Nxënës i Sejid Muhamed Alaui el Malikiut, pasardhës i drejtëpërdrejtë i Profetit Muhamed (ehli bejt), ai vjen prej një familjeje të njohur mekase dijetarësh të shkollës Shafi. I ftuari i rradhës ishte Sheh Adel el Kalbani, ish imam i Xhamisë së Shenjtë në Mekë, e përfaqsues i shkollës Selefi në Saudi. Përpara sheh Adel Kalbanit, të ftuar në takimet e Sejid Abdullah Fadak kanë qenë sheh Selman el Audah dhe Ain el Karni, ndër predikuesit më të njohur sot në Saudi. Ndër të tjera, Sheh Adel Kalbani tha: “Selefiu është vlla i Sufiut dhe Sufiu është vlla i selefiut.”

Teksa ndjek debatin në rjetet sociale që ka pasuar publikimin e një videoje me këngë të njohura në traditën e sufive, ku ndër të tjera është i pranishëm edhe imami i xhamisë së Pazarit, Saimir Ismaili, ndjek me shqetësim e keqardhje ndezjen e sektarizmit dhe provincializmit në një kohë kur asnjëra e as tjetra nuk mund të mbijetojnë, e për rjedhojë janë energji të keqpërdorura.

Çdo manual i historisë së mendimit dhe traditës islame do vërë në dukje se si qasje ndaj fesë, si partizanët e hadithit (ehli hadith), si mistikët (sufitë), ashtu dhe teologët (ehli kelam) dhe filozofët, u zhvilluan përafërsisht në të njëjtën kohë. Ato përfunduan stadin formativ të kanonizuar, kush më herët e kush më vonë diku nga viti 900 E.R. apo diku 2 shekuj pas periudhës së shpalljes. Çdo manual historik i shkollave teologjike apo të mendimit në Islam do vërë në dukje se së paku në periudhën formative, sufitë dhe pasuesit e hadithit (kryesisht hanbelitë) konsideroheshin të afërt në qëndrime me njëri-tjetrin, dhe kundërshtues të teologëve dhe filozofëve. Paraqitja e një konflikti shekullor dhe të pandryshueshëm midis sufive dhe paraardhësve të selefijve, ehli hadithët, është i rremë. Referencat janë aq të shumta saqë kushdo që e kundërshton këtë thjesht nuk mund të merret seriozisht në këtë lëmi.

Për arsye politike e historike shumë të gjata për t’i trajtuar këtu, pas 1 mijë vjet prezence thelbësore në jetën fetare, urbane e sociale në botën islame, Sufizmi goditet rëndë dhe vuan në kredibilitet. Në rradhë të parë ai goditet nga paritë modernizuese në Lindjen e Mesme, të cilët e panë misticizmin si pengesë për një reformë me bazë racionale të religjionit. Ripërtëritja e Sufizmit në shumë anë të botës sot është pjesërisht reagim i të kuptuarit se ai projekt jo vetëm dështoi, por ishte i ngjizur mbi premisa të gabuara. Sufizmi u godit nga paritë nacionaliste të cilat panë tek trans-regjionalizmi i sufive pengesë ndaj ngjizjes së identiteteve kombëtare. Sufizmi goditet më ashpër se kudo në Arabinë Saudite ku nis një luftë që, përveç shkatërrimit material, vazhdon me ekskomunikime (bërjen tekfir) të dijetarëve sufi. Mbas një shekull lufte kundra sufizmit në Saudi, këngët e sufive, me apo pa dajre, mevludet, mbledhjet e dhikrit, leksionet, etj., vazhdojnë sot e kësaj dite. Atyre shqiptarëve që kanë lëshuar arsenalin luftrak kundra sufizmit në fushëbetejën e Facebook-ut dua t’u them: Kur nuk e shkatërroi Saudia sufizmin, vështirë t’ja dalin ata.

Qysh nga rrëzimi i komunizmit, selefitë në Shqipëri përbëjnë pjesën dërmuese të hoxhallarëve. Në botëkuptimin teologjik dhe ligjor (fikh) selefizmi, u pëlqen apo nuk u pëlqen disave, bëhet medhhebi i vendit. Ai hanefizmi në letra, është thjesht përkujtues i historisë së dhimbshme të persekutimit të fesë nën komunizëm. Vërtet kreu i parë i KMSH-së, Hafiz Sabriu ishte sufi (i tarikatit tixhani me qendër në Marok), por ai ishte i fundit i asaj tradite. Selefizmi ishte medhhebi i ri dominant pas plojës komuniste. Ata që gjejnë veten në traditën e sufizmit apo që duan ta promovojnë atë, apo mbështesin ata që në një formë apo tjetër aderojnë në traditën apo praktikat e sufizmit, duhet të kujtojnë se ata me të cilët po ndeshen në fushëbetejën e Facebook-ut, janë ushqyer me armiqësi ndaj sufizmit dhe me pranimin e selefizmit si të vëretetën e vetme prej dhjetra vitesh. Reagimi i tyre, sa i ashpër dhe intolerant, sa i panjohur me një traditë më të pasur islame, është në fakt i natyrshëm, rjedhim i Islamit shqiptar të post-komunizmit. Sufizmi njihet të jetë përhapur në histori për shkak të akomodimit të realiteteve lokale dhe gjerësisë në përqafimin e shumë diferencave. Atëherë si shpjegohet gjithë kjo ashpërsi në kundërpërgjigjen ndaj selefive? A po e pasojnë traditën e Sufizmit vetë mbrojtësit e Sufizmit?

Nëse ndjek debatet me kujdes, rreshtimi në krahun e Sufizmit kundra selefive prej disave bëhet pa ndonjë pasion për sufimin se sa si protestë ndaj klimës në bashkësi, artikulimit fetar, realitetit social të prodhuar prej më shumë se dy dekadash në bashkësinë islame në Shqipëri, gjë për të cilën shumë fajësojnë selefizmin. Imamë dhe predikues selefij, asnjëherë nuk kanë reflektuar mbi këtë, asnjëherë nuk kanë folur hapur e qartë mbi eksperiencat e hidhura të adoleshencës post-komuniste të Islamit në Shqipëri. Sufizmi në këtë debat, bëhet kauza e rradhës në protestën ndaj udhëheqjes fetare në Shqipëri. Ata predikues dhe imamë që e marrin seriozisht detyrën e tyre, përpara se të mprehin shpatën e debatit në mbrojtje të qëndrimit të tyre, do të duhej të reflektonin e të hapnin një dialog mbi këto çështje. Sot ka muslimanë që nuk mund ta identifikojnë veten me ambjentin, tonin, retorikën e xhamive në Shqipëri. Disa nga mbrojtësit e Sufizmit e njohin sufizmin akoma më pak se ata që po e sulmojnë, por kjo, më shumë se mbrojtje e Sufizmit, është revoltë ndaj selefizmit, .

Së fundmi, me lëvizjen e njerëzve dhe librave, ideve e informacionit, nuk mund të ketë monopol të qëndrimit fetar. Besimtarë të ndryshëm do ta gjejnë veten në lexime e predikues, në alternativa e praktika nga më të ndryshmet. Historikisht, Ehli Suneti ka shërbyer si tendë ku janë përfshirë nën të disa shkolla juridike, teologjike e mistike. Kush mohon kaq gjë është thjesht injorant ose demagog. Sunizmi është formuluar prej dijetarëve islamë, historikisht si multi-vokal, me shumë zëra e mendime.

Le të kujtojmë se figura e organizime shumë të fuqishme në Shqipëri u impenjuan qysh në ditët e fundit të komunizmit në ndalimin e Islamit në Shqipëri, në delegjitimimin e tij. Publiku ka qenë nën presion prej dekadash në pranimin e një vizioni politik dhe kulturor që kushtëzon të ardhmen e Shqipërisë me zbehjen, në mos rrefuzimin total të prezencës së Islamit ndër shqiptarët. Me ritjen e islamofobisë në rang botëror, ky projekt vetëm sa fuqizohet. Në këto kushte, energji të shpenzuara në konflikte sektare janë thjesht mjerane. Selefij, sufij, gylenistë e plot e plot tendenca të tjera do të vazhdojnë në forma të ndryshme, e të tjera do të shfaqen. Ata që i mbartin këto llagape si metodologji në përpjekje në rrugëtimin drejt Zotit, do pranojnë kufizimet e tyre njerëzore në kuptimin e Atij që nuk mund ta mbërthejë asnjë përkufizim i vetëm, e do thonë siç kanë thënë muslimanët prej shekujsh: Zoti e di më së miri. Ata që përqafojnë këto llagape si identitete në luftë të mbrojtjes së pastërtisë së vijës ideologjike, do vazhdojnë me demaskime e fletrrufe. 

Autori ka studiuar Religjionin dhe Historinë e Lindjes së Mesme në Universitetin e New Yorkut. Është bashkautor i volumit “Shariah in the West, botuar nga Universiteti Leiden në Hollandë.
Ky artikull është publikuar për herë të parë te e-zani.com

Observer.al


Opinionet e mësipërme janë të autorit e nuk reflektojnë qëndrimet e Observer.al
Besnik Sinani
Ndiqeni!
Latest posts by Besnik Sinani (see all)

4 KOMENTE

  1. gjerat qe nuk i ka bere profeti s.a.v.s. apo sahabet, jane risi, dhe risite ne fe nuk pranohen. Allahu na ruajt prej fitnes e na e rujate islamin te paster nga risite dhe bidatet

  2. Te pretendohet se sufizmi i perket vetem medhhebit hanefi eshte jo e sinqerte, sufizëm ka edhe gjithandej shteteve te halixhit pa perjashtuar edhe Saudinë, me pastaj varet se cfare eshte per qellim me termin “sufizëm” nese eshte ajo qe ne gjuhen arabe njuhet si “zuhd” atehere nuk ka asnje te keqe perkunder eshte prej cilesive te devotshmëve….

NA THUAJ EDHE TI MENDIMIN TËND!

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.