Nga Recep Tayyip Erdoğan, President i Turqisë
Tragjedia humanitare që po shpaloset në Rripin e Gazës nuk duhet parë thjesht si një konflikt i kufizuar në një rrip të ngushtë toke; përkundrazi, ajo duhet konsideruar si një katastrofë humanitare në thellim e sipër që plagos ndërgjegjen kolektive të njerëzimit çdo ditë e më shumë. Bombardimet disamujore të Izraelit kanë vënë në shënjestër gra, fëmijë dhe të moshuar, duke i bërë qytetet të pabanueshme. Shtëpitë, spitalet, shkollat dhe vendet e adhurimit janë kthyer në gërmadha; shërbimet thelbësore si ushqimi, uji, kujdesi shëndetësor dhe energjia elektrike janë paralizuar. Uria, etja dhe kërcënimi i sëmundjeve epidemike po e shtyjnë Gazën drejt një kolapsi të plotë humanitar. Deri më tani, më shumë se 61,000 palestinezë – shumica e tyre gra dhe fëmijë – janë vrarë në sulmet izraelite. Kjo pamje nuk është vetëm pasojë lufte, por edhe një dëshmi e qartë e një politike sistematike shfarosjeje.
Përballë një tabloje kaq të zymtë, heshtja e botës ose përgjigjet e saj të dobëta vetëm sa thellojnë vuajtjen dhe hapin rrugën për vazhdimin e shtypjes. Standardet e dyfishta të Perëndimit – që nxiton të veprojë në kriza të tjera, ndërsa mban një qëndrim ambivalent ndaj Gazës – minojnë besueshmërinë e një rendi ndërkombëtar që supozohet të jetë themeluar mbi parime dhe rregulla. Është fakt se po të ishte treguar ndjeshmëria e shpejtë dhe e plotë e shfaqur ndaj krizës në Ukrainë, edhe përballë mizorive në Gaza, pamja që do të kishim sot do të ishte krejtësisht ndryshe. Aftësia e Izraelit për të vepruar pa sanksionin më të vogël ka përshpejtuar erozionin e të drejtës ndërkombëtare dhe normave të të drejtave të njeriut. Kriza në Gaza qëndron përpara nesh si një test lakmusi nëse komuniteti ndërkombëtar është i gatshëm dhe i aftë të mbështesë vlerat më themelore njerëzore.
Që në fillim, Turqia ka shfaqur një qëndrim të vendosur, konsistent dhe parimor për t’i dhënë fund mizorive dhe fatkeqësisë humanitare në përkeqësim e sipër në Gaza. Kryesia jonë për Menaxhimin e Fatkeqësive dhe Emergjencave (AFAD), Gjysmëhëna e Kuqe Turke dhe organizatat tona të shoqërisë civile po punojnë aktivisht në terren dhe, pavarësisht të gjitha pengesave, ushqimet, ilaçet dhe furnizimet mjekësore po dërgohen në rajon me mbështetjen e vendeve vëllazërore aty pranë. Banorë të Gazës të plagosur po evakuohen dhe po trajtohen në Turqi. Këto përpjekje ndihme jo vetëm që adresojnë nevojat urgjente, por gjithashtu i tregojnë botës se populli i Gazës nuk është vetëm. Në planin diplomatik, thirrjet tona për një armëpushim vazhdojnë brenda Kombeve të Bashkuara dhe Organizatës së Bashkëpunimit Islamik, dhe përpjekjet tona ndërmjetësuese midis grupeve palestineze janë në vazhdim.
Në Samitin e NATO-s të mbajtur në Hagë më 25 qershor, nënvizova se armëpushimi i brishtë duhet të shndërrohet në një paqe të qëndrueshme, duke paralajmëruar se “Gaza nuk ka kohë për të humbur”. Unë i kam përcaktuar hapur sulmet dhe politikën e dënimit kolektiv të Izraelit – në shpërfillje flagrante të së drejtës ndërkombëtare – si gjenocid. Ne po punojmë ngushtë, veçanërisht me Katarin, për aksesin humanitar, negociatat për armëpushim dhe rindërtimin. Ne e vlerësojmë rolin udhëheqës të Katarit në lehtësimin e ndihmës humanitare dhe në avancimin e nismave diplomatike që synojnë t’i japin fund masakrës.
Dhuna në Gaza kërcënon jo vetëm popullin palestinez, por edhe stabilitetin e të gjithë rajonit. Tensionet midis Izraelit dhe Iranit rrisin rrezikun e një konflikti më të gjerë, me potencialin për të prishur balancën e sigurisë nga Mesdheu Lindor në Gjirin Persik. Thellimi i krizës paraqet kërcënime serioze në formën e valëve të reja zhvendosjeje, rritje të radikalizmit dhe rreziqe për sigurinë energjitike. Çështja e Gazës, pra, nuk është vetëm një krizë humanitare, por edhe një çështje me rëndësi strategjike për sigurinë dhe paqen globale.
Rruga drejt një zgjidhjeje është, në thelb, e qartë. Duhet të shpallet një armëpushim i menjëhershëm dhe të gjitha sulmet duhet të ndalen pa kushte. Duhet të hapen korridore humanitare për të siguruar dërgimin e pa penguar të ushqimit, ujit dhe ndihmës mjekësore, dhe duhet të krijohen mekanizma ndërkombëtarë për të mbrojtur civilët. Turqia është gati të shërbejë si një aktor në formësimin e këtij procesi. Krimet e luftës dhe shkeljet e të drejtave të njeriut duhet të hetohen përpara Gjykatës Penale Ndërkombëtare dhe Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë; autorët duhet të mbajnë përgjegjësi ligjore. Burime të qëndrueshme duhet të sigurohen për organizatat e ndihmës – veçanërisht Agjencinë e Kombeve të Bashkuara për Ndihmë dhe Punë për Refugjatët e Palestinës (UNRWA) – të cilat po mbyten nga presioni izraelit.
Rindërtimi i Gazës nuk duhet të kufizohet në rindërtimin e strukturave të shkatërruara; ai duhet të evoluojë në një proces gjithëpërfshirës që mbron të drejtat për arsim, kujdes shëndetësor, infrastrukturë, zhvillim ekonomik dhe përfaqësim politik. Ky proces duhet të kryhet me pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të popullsisë vendase dhe nën mbikëqyrjen e Kombeve të Bashkuara dhe organizatave rajonale. Themeli i paqes së qëndrueshme qëndron në njohjen e një Shteti të Palestinës të pavarur dhe sovran me integritetin e tij territorial të mbrojtur. Një zgjidhje me dy shtete është çelësi i vetëm për paqen dhe stabilitetin në rajon.
Ngjarjet në Gaza edhe një herë dëshmojnë se lufta vë në shënjestër edhe ata që ndjekin të vërtetën. Muajt e fundit, gazetarë të shumtë janë vrarë thjesht sepse po bënin detyrën e tyre, duke u përpjekur të sillnin realitetin e zonave të konfliktit te bota. Humbjet e pësuara nga Al Jazeera, në veçanti, renditen ndër sulmet më brutale ndaj lirisë së shtypit dhe të drejtës për informim. Vdekja e individëve të guximshëm që përpiqen t’i sjellin botës të vërtetën dhe të ngrenë velin e gënjeshtrave dhe propagandës që mbulon luftën është një humbje e thellë për të gjithë ne. Kujtimi i tyre do të mbetet një simbol i ndjekjes së drejtësisë. I shpreh ngushëllimet e mia familjeve të viktimave, kolegëve të tyre dhe të gjithë komunitetit të medias.
Çështja e Palestinës dhe e Gazës i tejkalon kufijtë; ajo është një provë e përbashkët për njerëzimin. Ne nuk duhet ta harrojmë kurrë çmimin e rëndë që pagoi dinjiteti njerëzor kur bota u bë e verbër ndaj tragjedive të Bosnjës dhe Ruandës. Për këtë arsye, qëndrimi i palëkundur i Turqisë për Gazën është njëkohësisht një detyrim moral dhe një domosdoshmëri strategjike. Së bashku me të gjithë aktorët që besojnë në diplomacinë humanitare, në krye të tyre Katari, ne do të vazhdojmë përpjekjet tona drejt një paqeje të qëndrueshme, të drejtë dhe të ndershme. Ne mbajmë pikëpamjen se arritja e paqes nuk është e pamundur, por përkundrazi një qëllim thelbësor që është pritur shumë gjatë. Ne jemi të përkushtuar të bëjmë çdo përpjekje për të arritur paqen dhe do të vazhdojmë me iniciativat tona.
Historia po dëshmon për ata që ndërmorën veprime dhe për ata që u larguan nga mizoria në Gaza. Gaza nuk ka kohë për të humbur; komuniteti ndërkombëtar duhet të dëgjojë zërin e ndërgjegjes globale dhe të veprojë. E ardhmja e njerëzimit do të formohet nga guximi i hapave që ndërmarrim sot.
Solli në shqip Observer.al
