Që prej fillimit të ofensivës izraelite në tetor 2023, muslimanët në Evropë dhe Amerikën e Veriut po përballen me armiqësi të shtuar. Kjo rritje e Islamofobisë nuk është thjesht reagim emocional, por rezultat i një fushate të qëllimshme politike, i mënyrës së kornizimit mediatik dhe i paragjykimeve të rrënjosura prej kohësh. Lufta nuk është më një konflikt i huaj – ajo po prek drejtpërdrejt jetën e përditshme të miliona muslimanëve në Perëndim.
Si e formëson media perceptimin publik
Media ka një rol kyç në ndërtimin e narrativave. Megjithatë, në vend që të nxjerrin në pah koston njerëzore të luftës mbi palestinezët, shumë media perëndimore përdorin gjuhë të mjegullt. Termat si “përplasje” apo “konflikt” krijojnë përshtypjen e një agresioni të dyanshëm, edhe kur shifrat e viktimave civile tregojnë qartë një histori tjetër.
Al Jazeera ka vënë në dukje se protesta pro-palestineze shpesh etiketohen nga mediat kryesore si “marshime urrejtjeje”. Kjo zgjedhje fjalësh zhduk ndjeshmërinë publike dhe paraqet muslimanët jo si komunitete të pikëlluara, por si kërcënim.
Studiuesi John Esposito paralajmëron: “Një lajm i paverifikuar, kur përsëritet tri herë, ngulitët në mendjet e njerëzve; edhe kur përgënjeshtrohet më pas, perceptimi mbetet.”
Pra, përsëritja e gjuhës së njëanshme formëson opinionin publik shumë më gjatë sesa faktet e mëvonshme.
Goditjet shtetërore të maskuara si siguri
Qeveritë perëndimore po e shfrytëzojnë këtë klimë për të goditur lirinë e shprehjes së muslimanëve. Në Francë, protestat pro-palestineze u ndaluan, ndërsa u ashpërsuan edhe kufizimet mbi shaminë islame. Organizatat për të drejtat e njeriut theksojnë se këto masa nuk lidhen me sigurinë, por me kontrollin e dukshmërisë së muslimanëve në hapësirën publike.
Në Mbretërinë e Bashkuar, protestat për Gazën u lidhën me ekstremizmin, duke heshtur studentë, aktivistë e madje edhe gazetarë që ngritën zërin. Ndërkohë, udhëheqësit e së djathtës ekstreme në Gjermani dhe Holandë po e përdorin situatën për të ringjallur politika anti-muslimane nën petkun e “unitetit kombëtar”.
Koordinatorja e BE-së kundër urrejtjes ndaj muslimanëve, Marion Lalisse, shprehet: “Fatkeqësisht, kemi një normalizim të narrativave anti-muslimane … dhe këto veprime janë jashtëzakonisht të dëmshme për Evropën, pasi nuk pasqyrojnë vlerat tona.”
Një valë krimesh dhe ngacmimesh
Dhuna e rrugës ka ndjekur të njëjtin model. Sipas raportit të Tell MAMA në Mbretërinë e Bashkuar, incidentet anti-muslimane u rritën me 330% pas 7 tetorit. Në Francë, disa xhami u sulmuan. Gratë muslimane me shami po përballen gjithnjë e më shumë me abuzime në rrugë dhe në vendet e punës.
Ndryshe nga valët e mëparshme të Islamofobisë, rritja aktuale po mbështetet si politikisht, ashtu edhe mediatikisht – gjë që e bën mjedisin më të rrezikshëm se kurrë më parë.
Islamofobia si armë politike
Islamofobia është shndërruar në një instrument strategjik për përfitime politike. Partitë e djathta ekstreme në Evropë po shfrytëzojnë krizën në Gaza për të ndezur frikën ndaj muslimanëve, për të fituar mbështetje për politika përjashtuese dhe për t’u paraqitur si mbrojtëse të “identitetit kombëtar”. Ky manipulim politik çon në shtim të survejimit mbi xhamitë, kufizime mbi organizatat bamirëse muslimane dhe heshtje ndaj zërave pro-palestinezë në universitete dhe media. Duke i paraqitur muslimanët si thelbësisht anti-perëndimorë, politikanët sigurojnë vota, por margjinalizojnë një komunitet të tërë.
Trashëgimitë koloniale dhe standardet e dyfishta racore
Dehumanizimi i muslimanëve në kontekstin e luftës në Gaza është pasqyrim i qëndrimeve koloniale të ngulitura në shoqëritë perëndimore. Narrativat politike e mediatike shpesh i paraqesin jetët muslimane si më pak të vlefshme – një logjikë që vjen nga hierarkitë racore të imperializmit.
Studiuesi Farid Hafez vëren se politikat aktuale vazhdojnë trashëgiminë e kontrollit kolonial, duke kufizuar dukshmërinë e muslimanëve dhe duke e paraqitur identitetin islam si kërcënim për “përparimin” evropian. Siç shton ai: “Shtetet e legjitimojnë ndërhyrjen … duke na kujtuar sërish ‘barrën e njeriut të bardhë’.”
Kjo logjikë u jep qeverive justifikimin për të mbikëqyrur, shtypur dhe përjashtuar muslimanët, ndërkohë që pretendojnë se mbrojnë vlerat liberale.
Përballja me normalizimin e Islamofobisë
Gjenocidi në Gaza ka thelluar një prirje tashmë të rrezikshme: rritjen e Islamofobisë në Perëndim. Deklaratat e mbështetjes janë të rëndësishme, por nuk mjaftojnë. Qeveritë duhet të reagojnë me masa konkrete për të luftuar krimet e urrejtjes, për të mbrojtur të drejtën e fjalës dhe të tubimit, si dhe për të garantuar përfaqësimin e zërave muslimanë në media dhe në vendimmarrje.
Edhe institucionet mediatike duhet të reflektojnë mbi mënyrën se si inkuadrojnë konfliktin, identitetin dhe rezistencën. Për sa kohë që Islamofobia mbetet monedhë e pranueshme politike, komunitetet muslimane do të vazhdojnë të jetojnë të margjinalizuara.
Ky është momenti për një përballje të përbashkët – jo vetëm kundër politikave diskriminuese, por edhe kundër narrativave të thella që dehumanizojnë muslimanët në dritën e diellit.
